Normal Değerlerin Ötesi: Fonksiyonel Aralıklarla Tahlil Okuma Rehberi
- 21 Ağu 2025
- 2 dakikada okunur
Tahlilleriniz normal ama hâlâ iyi hissetmiyor musunuz?Bu yazıda laboratuvar sonuçlarını fonksiyonel tıp bakış açısıyla nasıl değerlendirebileceğinizi, “normal değer” ile “optimal değer” arasındaki farkı ve en sık yanlış yorumlanan 5 göstergeyi ele alıyoruz.
Klinik Aralıklar ve Fonksiyonel (Optimal) Aralıklar
Klasik laboratuvar raporları klinik referans aralıkları üzerinden yorumlanır. Bu aralıklar büyük popülasyon verilerinden çıkarıldığı için “hastalık var mı yok mu?” sorusuna yanıt verir.Ama bu bandın genişliği, “kendimi neden iyi hissetmiyorum?” sorusunu cevapsız bırakabilir.
Fonksiyonel (optimal) aralıklar ise sağlığın ve performansın en iyi seyrettiği daha dar bantları gösterir. Yani hastalık gelişmeden önceki dengesizlikleri görmeye yarar.
Trend Takibi: Fotoğraf Değil, Film
Tek bir tahlil sonucu, tek kare fotoğraf gibidir. Asıl önemli olan değerlerin zaman içindeki eğilimi.
Hep aynı laboratuvarda test yaptırın.
Benzer saatlerde ve benzer koşullarda gidin.
Küçük bir “sağlık günlüğü” ile tarih, değer ve hislerinizi kaydedin.
Bu şekilde yükselen, düşen veya dalgalanan trendleri görmek çok daha anlamlıdır.
Beş Gösterge: Sık Yanlış Yorumlanan Parametreler
ApoB vs LDL
Çoğu kişi LDL kolesterolüne bakar. Oysa ApoB, damar sağlığı açısından daha hassas bir göstergedir. LDL normal görünürken ApoB yüksek olabilir.Bu durumda kalp-damar hastalığı riski gözden kaçabilir.
Aktif B12 (Holotranskobalamin)
Total B12, depodaki miktarı gösterir. Ama hücrelerin kullanabildiği form Aktif B12’dir.Total B12 normal olsa da aktif form düşükse yorgunluk, unutkanlık, odaklanma sorunları devam edebilir.
Demir & Enflamasyon: Ferritin + CRP + Transferrin Satürasyonu
Ferritin yüksekliği her zaman “demir fazlası” değildir. Enflamasyon da ferritini yükseltir.Bu yüzden ferritin tek başına değerlendirilmez; CRP ve Transferrin Satürasyonu ile birlikte bakılır.
Böbrek Fonksiyonu: eGFR ve Kreatinin
Kaslı kişilerde kreatinin doğal olarak yüksek olabilir. Bu da yanlış alarm verebilir.Böbrek sağlığına bakarken eGFR, hidrasyon durumu ve diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir.
Glikoz Dengesi: Açlık Glikozu + HbA1c + Açlık İnsülin
Açlık Glikozu → O anki durumu gösterir.
HbA1c → Son 2–3 aylık ortalamayı verir.
Açlık İnsülin → Metabolik yükü gösterir.
Bu üçlü birlikte yorumlandığında insülin direncinin erken sinyalleri yakalanabilir.
Tahlil Öncesi Hazırlık: Sonuçların Doğruluğu İçin
Su için, susuz kalmayın.
Kafein ve sigaradan uzak durun.
Ağır egzersizi tahlil gününden bir gün önce bırakın.
İyi uyuyun; uykusuzluk sonuçları bozar.
Düzenli kullandığınız ilaç ve destekleri laboratuvara bildirin.
Mini Örnek Senaryo
38 yaşındaki bir kişi öğleden sonra sürekli yorgun.
LDL: Normal
ApoB: Yüksek sınırda
HbA1c: Normal
Açlık İnsülin: Orta seviyede
Klasik bakış açısı “sorun yok” diyebilir.
Fonksiyonel yorum ise “erken metabolik yük ve kardiyovasküler risk” sinyali olduğunu gösterir.
Sonuç & Yol Haritası
Laboratuvar sonuçları sadece sayılardan ibaret değildir; sizin hikâyenizin bir parçasıdır. Klinik “normal” değerler her zaman sağlıklı hissettiğiniz anlamına gelmez. Fonksiyonel yaklaşım, bu boşluğu doldurur.
👉 Daha fazlası için:
Yasal Not
Bu yazı yalnızca eğitim amaçlıdır. Tanı koymaz, tedavi önermez. Kişisel sağlık kararlarınız için mutlaka hekiminize veya yetkin bir sağlık profesyoneline danışınız.
Yorumlar